İşverenin Kreş Açma Yükümlülüğü, İş Yerinde Kreş Bulundurma Zorunluluğu ve Kreş Olmaması Nedeniyle Haklı Fesih

İŞVERENİN KREŞ AÇMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ

Kanun ve yönetmeliklerle işverenin iş yerinde kreş ve emzirme odası açma yükümlülüğü düzenlenmiştir. Belirli koşulları taşıyan işverenler kreş açmak zorundadırlar. Bu konudaki düzenlemeler; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 30. maddesi ve bu maddeye dayalı olarak çıkarılan 16 Ağustos 2013 tarihli Resmî Gazete’de yayınlanan Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmeliğin 13. maddesidir.

 

ŞARTLAR

     Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun,

• 100-150 kadın çalışanın olması halinde emzirme odası kurma,
• 150’den çok kadın çalışanın olması halinde ise, 0-6 yaşındaki çocukların bırakılması ve bakılması, emziren işçilerin çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından kreş açma zorunluluğu getirilmiştir.

İşveren tarafından açılan kreş iş yerine 250 metreden daha uzak olursa, yönetmeliğe göre, işveren kreşe ulaşmak için servis ya da araç sağlamalıdır.

 

Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik, 13. maddenin 4. fıkrasında:

‘’Oda ve yurt açma yükümlülüğünün belirlenmesinde, işverenin belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunan tüm işyerlerindeki kadın çalışanların toplam sayısı dikkate alınır.’’ denmektedir. Ayrıca 5. maddede bu sayının belirlenmesinde erkek çalışanlar arasından çocuğunun annesi ölmüş veya velayeti babaya verilmiş olanların da dahil edileceği belirtilmiştir.

Yönetmeliğin 21. Maddesinde işverenin yükümlülüğü düzenlenmiştir. 21. maddeye göre, işveren bu hakkı işçilerine ücretsiz olarak sunmalıdır. İşveren açtığı kreşi işçilere ücretli olarak sunamaz ya da dışarıdaki bir kreşe işçisini yönlendirip hizmet bedelinin ödemezlik yapamaz.

İşverenin yükümlülüğü

MADDE 21 – (1) Oda ve yurtların bina, kuruluş, döşeme, araç, gereç, taşıt, beslenme gibi giderlerinin tamamı işverenlerce karşılanır.

(2) Buralar, ayda en az bir defa işveren veya vekili tarafından denetlenir. İşveren, işveren vekili, işyeri hekimi veya bu birimlerin yönetim ve gözetiminden sorumlu olanlarca görülen eksiklikler derhal giderilir.

 

UYGULANACAK YAPTIRIM

İşveren kreş açma yükümlülüğü bulunmasına rağmen kreş açmıyorsa, yükümlülüğü yerine getirmediğinin tespit edilmesinden itibaren her ay için idari para cezası uygulanacaktır. 2023 yılında uyulmayan her hüküm için tespit tarihinden itibaren az tehlikeli işyerlerinde 11.632 TL, tehlikeli işyerlerinde 15.510 TL ve çok tehlikeli işyerlerinde 23.265 TL idari para cezası verilmektedir.

 

İŞÇİNİN İŞ SÖZLEŞMESİNİ HAKLI FESHİ

İş Kanunu 24/II-f maddesinde işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshi düzenlenmiştir. Yargıtay da işverenin kreş açma yükümlülüğünü yerine getirmemesinin işçi için haklı fesih sebebi olduğu yönünde karar vermektedir.

‘’4857 sayılı İş Kanunu’nun 24 üncü maddesinde işçinin haklı fesih halleri düzenlenirken (II) bendinin (f) alt bendinde son cümle olarak “yahut çalışma şartları uygulanmazsa” şeklinde ifadeye yer verilerek, çalışma koşullarının uygulanmaması durumu işçinin haklı fesih nedenleri arasında yerini almıştır.

Anayasa, yasa, tüzük ve yönetmelikler, bireysel ya da toplu iş sözleşmeleri, işyeri personel yönetmeliği ve benzeri kaynaklarla, işyeri uygulamalarının çalışma yaşamına etkileri sonucu her bir iş ilişkisinde çalışma koşulları meydana gelir.

14.07.2004 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 25522 sayılı Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik’in 15.maddesine göre, işverenin belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunan tüm işyerlerinde, yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun, toplam 150’den çok kadın çalışanı olması halinde, 0-6 yaşındaki çocukların bırakılması, bakımı ve emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından, çalışma yerlerinden ayrı ve işyerine yakın belirli şartları taşıyan bir yurdun kurulması zorunludur.

Somut uyuşmazlıkta, davacı doğumdan sonra işe başlamadan önce gönderdiği ihtarname ile davalı işverene bu yükümlülüğünün gereği işyerinde kreş açılması gerektiği aksi takdirde iş sözleşmesini feshedeceği ihtarında bulunmuş, davalı işveren ise böyle bir yükümlülüğün bulunmadığını, davacının ihtarnamesinin istifa beyanı olarak kabul edileceğini bildirmiştir. Davacının izninin bittiği ve işe başlaması gereken 01/08/2012 tarihinde işe başlamak istediği, işverenin davacıyı istifa ettiği gerekçesiyle işe başlatmadığı davacı tanığının ifadesinden anlaşılmaktadır.

Yönetmelikteki düzenleme gereği işverenin kreş açma zorunluluğu bulunmakta olup, bu yükümlülüğünü yerine getirmeyen işveren karşısında işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle fesih hakkı bulunmaktadır. Ancak, davacı 01/08/2012 tarihinde işe gelerek çalışma isteğini ve iş sözleşmesini feshetme iradesinin bulunmadığını göstermiş, işveren tarafından davacının çalışmasına izin verilmemiş olup, bu nedenle davalı işverenin iş sözleşmesini feshettiğinin kabul edilmesi gerekir. Davalı haklı sebeple iş sözleşmesini feshettiğini ispat edemediğinden Mahkemece kıdem ve ihbar tazminatına hükmedilmesi gerekirken bu taleplerin yazılı gerekçeyle reddi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.’’ (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2015/5175 E., 2016/19971 K., 14.11.2016 T.)

İşçinin, işverenin kreş açma yükümlülüğüne uyması için başvurmasına rağmen başvurusu olumsuz sonuçlanması durumunda şartların oluşması halinde işçi kıdem tazminatına hak kazanarak işten ayrılabilir.